„ხუთჯვრიანი” სიმბოლო თათარ-მონღოლთა საერო და საკულტო არტეფაქტებზე

ანოტაცია

ჯვაროსნული ლაშქრობების ეპოქა აღინიშნა არა მხოლოდ დასავლეთ ევროპელებსა და მუსლიმებს შორის დაპირისპირების ახლო აღმოსავლეთში გადატანით, სადაც სამხედრო კონფლიქტები რამდენიმე საუკუნის განმავლობაში გაგრძელდა, არამედ იმითაც, რომ ამ პერიოდიდან მოყოლებული კათოლიკურმა სამყარომ იდეოლოგიური შეტევა წამოიწყო აღმოსავლეთის ქვეყნების წინააღმდეგ. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, კათოლიციზმის გავრცელებამ აზიურ ეთნიკურ ჯგუფებში უნივერსალური ხასიათი შეიძინა, მიუხედავად მათი რელიგიური კუთვნილებისა - იყვნენ ისინი „სქიზმატური“ მართლმადიდებლები თუ მუსლიმები. ჯვაროსნული ლაშქრობების იდეოლოგებს ნათლად ესმოდათ, რომ კათოლიკური ინტეგრაციის რეალიზება მხოლოდ უცხო მიწების, ტერიტორიების, ქვეყნებისა და სახელმწიფოების დაპყრობით ვერ მოხდებოდა. ამ მიზნის მისაღწევად, აუცილებელი იყო ალტერნატიული კონფესიების კათოლიკური იდეოლოგიით ჩანაცვლება და ამით არაკათოლიკური ეთნიკური ჯგუფების ცნობიერების ჩამოყალიბება, რომლებიც მოიცავდა როგორც არაქრისტიანულ მოსახლეობას (წარმართები, მუსლიმები, ბუდისტები და ა.შ.), ასევე არაკათოლიკურ ქრისტიანულ თემებს (სქიზმატები, ნესტორიანელები, იაკობიტები, მელქიტები და ა.შ.). ახლო აღმოსავლეთის ხალხების რელიგიურ და კულტურულ ცხოვრებაში შეღწევა და დამკვიდრება ადვილი გადასაჭრელი ამოცანა არ იყო და სხვადასხვა მეთოდის გამოყენებით თანმიმდევრულ და მიზანმიმართულ დევნას მოითხოვდა. თავიდანვე მნიშვნელოვანი ყურადღება დაეთმო კათოლიკური სიმბოლიზმის სხვა ხალხების სულიერ და საერო ხელოვნებაში დანერგვას. მრავალ ასეთ სიმბოლოს შორის, ეს სტატია ფოკუსირებულია „ხუთჯვარზე“, რომელიც ქრისტეს ჯვარცმას განასახიერებდა. ოქროს ურდოსა და ცენტრალური აზიის მონღოლური სახელმწიფოების ისტორიული რეალობიდან აღებულ მაგალითებზე დაყრდნობით, სტატიაში ნათლად არის ნაჩვენები კათოლიკური სიმბოლიზმის გავრცელების პროცესის ერთი ეტაპი, რომლის დროსაც „ხუთჯვრის“ ნიშანი განზრახ იქნა შემოღებული თათარ-მონღოლების საერო და კულტურულ სფეროებში (მონეტები, ბარელიეფები და ა.შ.). შესაბამისად, არსებობს საფუძველი ვივარაუდოთ, რომ კავკასიაში შემოჭრილ მონღოლთა არმიას შესაძლოა ჯვრებით ან „ხუთჯვრის“ სიმბოლოთი დროშები ეჭირა.