სამხრეთ-აღმოსავლეთ საქართველოს საცხოვრებელი ნაგებობანი
საკვანძო სიტყვები:
Georgia, Caucasus, residence, Crowned Erdo Houseანოტაცია
სტატიაში განხილულია ქართული სახლის უძველესი ტიპი, რომელსაც „გვირგვინიანი ერდოს“ სახლს ანუ „ერდო-ბანს“ უწოდებენ, რომელიც, როგორც ჩანს, საქართველოში მესამე ათასწლეულით თარიღდება. სამეცნიერო ლიტერატურაში გვირგვინიანი ერდოს სახლის პრიმიტიული ვერსიები ასევე გამოვლინდა ცენტრალური აზიისა და ახლო აღმოსავლეთის კულტურულ რეგიონებში, ხოლო უფრო განვითარებული მაგალითები გავრცელებულია სამხრეთ კავკასიაში - კერძოდ, საქართველოში, სომხეთსა და აზერბაიჯანში. ამ ტიპის სახლების კვლევა ფოკუსირებულია ან მათ არქიტექტურულ მახასიათებლებზე, ან სოციალურ-ეკონომიკურ განზომილებებზე.
ერდო-ბანის შესწავლა სამხრეთ კავკასიაში მნიშვნელოვნად წინ წავიდა არა მხოლოდ ქართველი მეცნიერების (გ. ჩიტაია, გ. ჩუბინაშვილი, ლ. სუმბაძე, თ. ჩიქოვანი, გ. ლეჟავა), არამედ საერთაშორისო მკვლევარების (ს. ლისიციანი, რ. აგაბაბიანი, ა. ნეგრი, ი. პანტიუხოვი, ვ. კობიჩევი) მიერ.
ეს ნაშრომი აკავშირებს ერდო-ბანის სოციალურ და ეკონომიკურ მახასიათებლებს, მშენებლობის მეთოდოლოგიას და ზოგად ემპირიულ ცოდნას, რომელიც აუცილებელია ნებისმიერი არქიტექტურული ღირსშესანიშნაობის შესაქმნელად. ავტორის თქმით, გვირგვინიანი ერდო
იმდროინდელი საზოგადოების პრაქტიკული მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად შეიქმნა და მისი ესთეტიკური თვისებები იმ ეპოქის კულტურულ განვითარებას ასახავდა.
ავტორი ამტკიცებს, რომ ცენტრალური ამიერკავკასიისთვის დამახასიათებელი ამ ტიპის საცხოვრებელი ადგილი ადგილობრივი საზოგადოების საერთო კულტურული აღმოჩენაა. ისტორიული, არქეოლოგიური და ეთნოგრაფიული მტკიცებულებების შესწავლა ადასტურებს იმ დასკვნას, რომ გვირგვინიანი ერდო საქართველოში წარმოიშვა თავისი ყველაზე კლასიკური ფორმით.
